Archive for maatschappelijke trends

Daar bij de waterkant

Fantastisch stukje op de site van movisie over de verbindende kracht van muziek. Fort van de Verbeelding zet zogeheten Grijze Koppen Orkesten op, waarbij ouderen in zorgcentra samen muziek leren maken, dat het hun lieve lust is. Het gezelschap onder leiding van Peter de Boer en Judith Lodewijks brengt ouderen op een laagdrempelige manier tot zingen. ‘Mensen die komen kijken weten vaak niet wat ze meemaken.’

Veel effectiever dan pillen!

Hello we are pop-up: veranderend werk!

De Staffing Groep , de grootste IT-detacheerder van Nederland, heeft een eigen monitor. Peter Boerman in Zipconomy maakte een samenvatting. Volgens voorspellingen dient 85% van de banen in 2030 nog te worden uitgevonden. Deze ontstaan voornamelijk op het gebied van data-analyse, informatiebeveiliging, artificial intelligence en robotisering. De traditionele benadering van individueel werk in silo’s, topdown gestuurd, sluit niet meer aan bij de snelheid, complexiteit, flexibiliteit en aanpassingskracht die wordt verwacht van organisaties. “Om het in voetbaltermen uit te drukken: iedereen in de aanval in balbezit en iedereen in de verdediging bij balverlies. Pingelend, tackles ontwijkend, snel combinerend, tempowisselend en counterend. Dat gebeurt meer en meer met ‘blended workcommunities’:vast, uitzend, detachering, freelance, partner, outsourcing, vrijwilliger of (online) crowd. Werk verschuift van hiërarchische organisaties naar cross-functionele teams die zichzelf managen. Teams die snel kunnen worden gevormd en ontbonden rondom een project, product, proces of vraagstuk. In navolging van de nieuwste trend hebben er ook in aanloop naar de organisatie van de fusie Vijfheerenlanden ‘popup teams’ gefunctioneerd.

Belangrijk is dan wel dat high performance wordt geborgd door een selectie van de juiste en diverse samenstelling van expertises en persoonlijkheden, co-creatie, agile (Japke-d Bouma zoekt nog naar een nieuw woord) werken en autonomie. Leidinggevenden moeten in de toekomst vooral verbindend, faciliterend, coachend en strategisch betrokken zijn. De trends op een rij.

1. Méér flexibilisering, in alle vormen

2. Functies worden opgedeeld in ‘rollen’

3. Groeiende polarisatie tussen laag- en hooggeschoold

4. Nieuwe kansen

5. Recruitment verandert

6. Data gaan de arbeidsmarkt beheersen

7. Werken wordt anticiperen en pingelen

8. Co-creatie in de supply chain

9. Talent altijd, overal en ergens

10. Alles wordt een team en een project

11. Leidinggeven wordt verbinden

12. Leven lang leren.

Aandacht voor makers

Margo Trappenburg schrijft in NRC. “Zo hebben economen de Wet van Baumol ontdekt en die gaat als volgt. De publieke sector wordt van lieverlee steeds duurder dan de private sector. Dat komt omdat er bij de productie en de verkoop van waspoeder, zeep, soep, auto’s en computers naar hartelust kan worden gemechaniseerd. In de gezondheidszorg en in het onderwijs kan dat niet. Kinderen leren lezen en schrijven blijft mensenwerk en datzelfde geldt voor het verplegen en verzorgen van zieken. Je zou de prijsverhouding tussen de private en de publieke sector desondanks gelijk kunnen houden door steeds minder loon te betalen aan leerkrachten en verpleegkundigen, maar dan wil er op zeker moment niemand meer werken in de zorg en het onderwijs en dat zou funest zijn voor de samenleving”.

Borderline maatschappij en eenzaamheid

Psychiater Dirk De Wachter past de negen criteria van borderline toe op de hedendaagse maatschappij. Het aantal patiënten neemt angstwekkend toe. Meer en meer mensen vinden de weg niet meer in het gewone leven. Dat zijn we gaan psychiatriseren. Veel gewone levensproblemen passen niet bij de opgeklopte geluksmythe waarin alles iedere dag fantastisch moet zijn. Leer een klein beetje ongelukkig zijn. Veel mensen kennen een gevoel van leegte, de worsteling met de eigen identiteit is alom aanwezig, we kennen zinloos geweld en intense en instabiele relaties  die we koppelen aan een grote verlatingsangst. Verder zijn we de slaaf van voortdurend wisselende begeertes en impulsen. Het resultaat is dat we ons nog nooit zo verlaten, ongelukkig en eenzaam hebben gevoeld, zegt De Wachter. We zijn langzaam op weg naar een duale maatschappij van ‘winners’ en ‘losers’.

En de eenzaamheid…

‘… is reusachtig.’ De Wachter verwijst naar een recent onderzoek van de Vlaamse sociologe Leen Heyten waaruit naar voren komt dat meer dan een kwart van de Belgen zich sterk tot heel sterk sociaal eenzaam voelt, dat wil zeggen een betekenisvolle relatie met een bredere groep mensen mist. ‘De wereld is erg mobiel geworden, mensen verhuizen steeds vaker. Standvastige relaties houden het niet. De duur van het huwelijk verkort jaarlijks. Kinderen groeien op in gezinnen die steeds veranderen. Tot mijn veertigste dacht ik: in mijn vriendenkring valt het wel mee, zijn die statistieken wel juist? Maar daarna kwam er ook een cascade van relationele toestanden.’

Het gevolg is dat hechting het cruciale thema van de volgende generaties is.

Dat betekent een basisvertrouwen dat een kind bij zijn ouders terecht kan in alle omstandigheden, ook als het niet goed gaat. Dirk de Wachter:”Mijn oproep is niet om terug te gaan naar het primaire gezin van de jaren vijftig, maar wel, en daar ben ik heel erg moralistisch in, om het kind centraal te plaatsen in de organisatie van het leven. Als er een generatie onveilig gehechte kinderen de wereld in komt, krijgen we op psychologisch en sociologisch vlak een totale verbrokkeling”. (citaat: we leven in een borderline maatschappij, Thomas Vanheste, Vrij Nederland 5 februari 2013).

 

Hierarchie en structuur

Wie zonder hiërarchie wil werken, moet zorgen voor een goede structuur, stelt Thom Verheggen, die zichzelf ‘de ontmanager‘ noemt. Hij legt in een blog op nieuw organiseren het verschil uit tussen hiërarchie en structuur. Hij refereert nog even aan het lacherige sfeertje bij ontmanagen. Mensen denken dan dat hij (Thom) wel niet zo van de structuur zal zijn maar meer van de pret en chaos. Hoewel ik het met Nietzsche eens ben: “ONE MUST STILL HAVE CHAOS IN ONESELF TO BE ABLE TO GIVE BIRTH TO A DANCING STAR” is er structuur nodig om waarde te creëren. Terug naar Thom en zijn uitleg.

“Hiërarchie (wiki) is ‘Een manier om personen te ordenen volgens asymmetrische relaties daartussen, waarbij meerderen met minderen worden verbonden.’

Eén persoon is de baas over meerdere anderen. Als die baas regelmatig vertelt wat en hoe anderen het moeten doen, dat controleert en bijstuurt, is er heel weinig structuur nodig. Omdat we weten wie we waarop moeten aanspreken vinden we dat we een heldere structuur hebben neergezet. De samenhang tussen wat ieder doet, zit vooral in het hoofd van de baas, de spin in het web…..Het is dan ook niet gek dat op zo’n manier ideeën voor integrale verbetering maar beperkt bottom-up van de grond komen”.

Structuur is de manier waarop iets in elkaar zit, waarop elementen van een verzameling samenhangen.’

Een duidelijke structuur in een organisatie is dus een logische en inzichtelijke samenhang tussen de verschillende elementen. Het maakt iedereen bewust van het geheel, de verschillende onderdelen, de samenhang daartussen én de eigen plek daarin. Met het creëren van waarde als leidraad. Hiermee wordt het voor iedereen mogelijk mee te denken, over zijn eigen aandeel, maar ook afdeling overstijgend. Daar komen de echte innovaties vandaan. Ook beslissingen zijn makkelijker en sneller te nemen.

afbeelding van de site de ontmanager Afbeelding van de site de ontmanager

Het is opvallend maar verklaarbaar dus, dat veel moderne, innovatieve organisaties weinig hiërarchie kennen en juist een duidelijke structuur. De kunst is structuur op zo’n manier te laten ontstaan dat bevlogenheid, wendbaarheid en waardecreatie voortdurend gestimuleerd worden”.

 

Ongewenste effecten prestatiesturing

Prestatiesturing, programma’s van eisen, marktwerking, efficiency, evidence-based werken…… Iedereen heeft er dagelijks mee te maken. De samenleving is zodanig overtuigd van de heilzaamheid van prestatie-sturing dat er vaak geen ruimte meer is voor de vraag in hoeverre het sturen van prestaties door prestatie-indicatoren leidt tot verbetering: beter beleid, betere producten, meer aandacht voor de vraag of de klant.

De oorsprong van het streven naar een meer resultaatgerichte overheid dateert al van rond 1900. De oliecrisis gaf dat streven een duw. Onder de term New Public management ontstond in de Verenigde Staten “Reinventing government”: niet roeien maar sturen, marktwerking in de non-profitsector, vraaggericht werken en verdienen in plaats van uitgeven.

Harrie Aardema schreef in een briljant artikel (Pas op voor de veertien ongewenste neveneffecten van bedrijfsmatig werken, B&G december 2002):”vroeger heette het BBI, nu VBTB, finfun, programmabegroting, rekenschap, government governance INK enz. …Trefwoorden zijn: sturen op hoofdlijnen, integraal management, plannen en meten, normen en kengetallen, zelfbeheer en contractmanagement, planning&control.”

Er is weinig aandacht voor hoe deze mooie zaken in de praktijk werken en niet werken of aandacht voor de cijfers achter de cijfers.


Bron: Foto Ben Companjen

De ongewenste neveneffecten die Aardema noemt:

  1. machtsvorming van de bewindsvoerders: het interne dictaat der controllers
  2. Instrumentalisme: Middelen en regels ten koste van externe uitvoering
  3. Financialisme: overschatting van de impact van financiële sturing
  4. Navelstaren: te veel intern en met elkaar, te weinig over waarover het moet gaat
  5. Machtsmisbruik
  6. Doorgeslagen ondernemerschap: ondernemingszin met averechtse publieke effecten
  7. Verkokering: vooral bij verhandelingen over het sectorenmodel, integraal management en zelfbeheer steekt het verschijnsel verkokering de kop op. Dit is het verschijnsel van mankerend integraal management op centraal niveau, als gevolg van overaccentuering van integraal management op decentraal niveau.
  8. Performance paradox: Grote bedrijfsmatige aandacht kan leiden tot verslechtering effectiviteit. Wanneer er sprake is van een geringe relatie tussen het gewenste effect en dat wat gemeten wordt. Een prachtig voorbeeld van een misplaatste indicator is de hoeveelheid processen verbaal als indicatie voor een goed functionerend politiecorps.
  9. Tunnelvisie: de blik vernauwt (blind staren kan ook) op dat wat gemeten wordt
  10. Ossificatie: gedragsroutines; slechts symbolische vernieuwing
  11. Window dressing: fixatie op indrukwekkend ogende boekwerken en schema’s
  12. Myopia: door de bomen (van gegevens) het bos niet meer zien
  13. Creaming off: Eigen succesvoorwaarden scheppen (die opdrachtgevers/aandeelhouders behagen) ten nadele van het publieke belang. Zo kunnen basisscholen, met het oog op de wenselijkheid van veel goede CITO-scores, in de verleiding kunnen komen om zo veel mogelijk ‘moeilijke’ leerlingen voortijdig af te voeren
  14. McDonaldization: houvast zoeken in sjablonen

Veel om over na te denken!!

 

De toekomst van 3D printing

Een aantal jaren geleden had niemand er nog van gehoord nu is 3D printen gemeengoed geworden. Wallmarkt heeft hem, bibliotheken hebben hem en om met je tijd mee te gaan zou jij hem ook moeten hebben volgens 3dprinterkopentips. De meest bekende ontroerende verhalen gaan over protheses, de meest controversiële over wapens. Maar in de eindeloze stroom gaat het ook over  huizen (10 in een dag), vliegtuigen, auto’s (de strati van Local Motors in 44 uur), voedsel. Ja eigenlijk alles, behalve geld.

Mooi verhaal van Avi Reichental, de huidige CEO van 3D systems op TED. Voor hem is 3d printen de wereld van eindeloze mogelijkheden. En heel persoonlijk: “honoring the past while manufacturing the future”.

Maar we zijn al weer stappen verder. 4 D printen. Hierbij wordt een 3D printer gebruikt om zichzelf configurerend, programmeerbaar materiaal te produceren dat zichzelf intelligent arrangeert in wat je maar wil (self-assembly). Skylar Tibbits, een MIT onderzoeker heeft al diverse protypen ontwikkeld.

Is de deeleconomie een valse belofte?

Vorige week gaf ik een workshop (gratis) voor de social innovationweek en woensdag volgde ik er een (gratis) bij Soundful Ondernemen. Zondagavond keek ik naar “Gratis geld” VPRO tegenlicht. Eerder kreeg ik al de Intermediair (gratis) in mijn Inbox. Een interview met Klaas Mulder, de auteur van het pakkenproletariaat. Gisteren stond ik bij de Hema in een hele lang rij voor de kassa. Ik kon alleen maar denken: ‘Ja mensen zijn duur’. De Hema draait verlies, 16,4 miljoen in 2013. En dat lijkt dan nog weinig vergeleken met allerlei andere giganten. De Groene deze week opent confronterend: “De deeleconomie is een valse belofte”. Het plaatje erbij is zo mogelijk nog confronterender.


Wie het kapitalisme wil aanklagen, zo zegt auteur Casper Thomas in de Groene grijpt terug naar stereotypen uit de negentiende eeuw. Maar het is fuzzy geworden. De echt tomeloos rijken lijken soms onze nieuwe guru’s die ons lessen komen geven over liefde, verbinding en overvloed. De lessen van Bill Gates, Warren Buffett, Richard Branson (al helemaal onbegrijpelijk). En ja delen is het nieuwe hebben. Geen Hilton, maar Airbnb.  Casper Thomas concludeert dat de deeleconomie er in werkelijkheid voor zorgt dat wij allemaal ondernemer MOETEN worden, op zoek naar winst, verkoop en bang voor een slechte reputatie. “Er wordt inderdaad een nieuwe gemeenschap gecreëerd, maar wel een die van commerciële verhoudingen aan elkaar hangt. In plaats van mensen te vrijwaren van de markt trekt de deeleconomie zo veel mogelijk mensen en zo veel mogelijk onderdelen van het dagelijks leven de zone van het economisch denken in”. Mij brengt het aan het twijfelen. Er ontstaan veel mooie nieuwe initiatieven en net zo veel worden er gekaapt door grote bedrijven. En ja, natuurlijk komt het goed; is het al goed. Maar het is voor velen wel een lastige tijd. Zoeken naar een nieuwe balans en intussen proberen te overleven als zelfstandige ondernemer.


Gratis geld en het pakkenproletariaat

Het begint langzaam door te dringen.  De uitzending van VPRO over gratis geld en in intermediair schets Klaas Mulder, auteur van pakkenproletariaat, het onafwendbare verval van de witteboordensector. “Stel dat we iedereen in Nederland een basisinkomen geven, zonder voorwaarden. Klinkt te mooi om waar te zijn? Als we weten dat een deel van de bestaande banen gaat verdwijnen door robotisering en algoritmes, en dat het huidige stelsel van uitkeringen- en toeslagen te complex en beschuldigend en fraudegevoelig is, is het dan niet tenminste het onderzoeken waard? ” VPRO vindt van wel. Wat zou er gebeuren als we de bevindingen van dit Mincome project doortrekken naar Nederland anno 2014? Samen met econoom Marcel Canoy, voormalig adviseur van Barroso, wordt het project Mincome doorgetrokken en berekent Tegenlicht wat invoering zou kosten: is het haalbaar en betaalbaar? En ze nemen een kijkje bij de Vereniging Basisinkomen, waar twee generaties elkaar vinden in de eerste kiemen van wat onze sociale toekomst zou kunnen worden.

Filosoof Klaas Mulder (auteur van het Pakkenproletariaat, stelt in intermediair dat we geen andere keuze hebben dan het anders verdelen van de laatste banen. Met weinig, maar zinvol werk is er ruim voldoende welvaart en welzijn voor iedereen. Lees ook: De blog Lezers van stavast

Stemmen en likes

Ik krijg een berichtje op facebook (via de chatfunctie) van iemand waarmee ik vroeger salsamuziek speelde. Of ik wil stemmen op haar muziek. Natuurlijk wil ik dat. Zij is een goede muzikante en ik wil niets liever dan mensen die ik ken en goed vind meer kansen te geven.

Tegelijkertijd doet het me beseffen dat  de toekomst er steeds vaker een wordt van meer vrienden verzamelen, netwerk activeren, promoten (steeds nabijer) en voten wordt. Het geeft weliswaar kansen maar het is ook eenzijdig en vermoeiend.