Archive for solidariteit en mededogen

This too shall pass; de kracht van verhalen vertellen

4 september openden we de eerste cel van de oncowand. De komende drie maanden staat deze luistersculptuur in Centrum OOK (Optimale Ondersteuning bij Kanker) in Rotterdam. In de cel kunnen bezoekers luisteren naar sleutelverhalen van mensen met (ooit) kanker.Eerste cel van de oncowand

Na de toelichting op het concept van Studio Airport, Stefan Hengst en de architect Jacco van Wengerden was het woord aan Annet Scheringa van StoryConnection. “Ik ben hier voor Ernst”, zei ze, “de vriend die iedereen graag zou willen hebben.” 4 jaar geleden kreeg Ernst te horen dat hij kanker had en ondanks de ontsteltenis was de tumor goed behandelbaar. We pakten ons leven langzaam weer op tot hij tegen me zei dat de tumor toch weer aan het groeien was. Hij is zo vertelt Annet, vechtend weggegaan in de beleving dat zijn leven onaf was. Hoe zou het zijn geweest als de oncowand er was geweest? “Ik zie hem zitten, luisterend naar anderen, en daardoor meer betekenis kunnen geven aan zijn eigen ziekteproces”.  We vertellen ons verhaal omdat we dat nodig hebben. We hebben het nodig omdat we willen begrijpen en betekenis willen geven. Als je luistert naar de sleutelverhalen van oncowand dan begrijp je dat het inzichten zijn waar je niet “zomaar” op komt. Neem nu sleutelverhaal 3. De vrouw is zo ziek dat ze geen muziek kan horen en wat doet haar weerbare brein? Die laat haar van binnenuit een muziekje horen: ‘This too shall pass” van India Arie.

 

Then I hear the whisper that this too shall pass
I hear the Angels whisper that this too shall pass
My ancestors whisper that this day will one day be the past
So I walk in faith that this too shall passAll of sudden I realize
That it only hurts worse to fight it
So I embrace my shadow
And hold on to the morning light

This Too Shall Pass
This Too Shall Pass
This Too Shall Pass
This Too Shall Pass
This Too Shall Pass
This Too Shall Pass
I hear the angels whisper
that trouble don’t have to last always
I hear the angels whisper
Even the day after tomorrow will one day be yesterday.
I hear my angels whisper.
I hear my angels whisper.
This too shall pass.

Het lijf laat je volkomen in de steek en dan komt het…..Iemand uit het publiek vertelt over haar borstkanker. Van buitenaf zegt iedereen “oh wat erg” maar het heeft meerdere lagen, mooie momenten. De verhalen vertellen dat je een oplossing kunt vinden; dat er een ander perspectief is op ziekte en gezondheid; de verhalen geven je optimisme en kracht. Geven, delen van het verhaal geeft betekenis aan zowel de verteller als de luisteraar. Misschien…. misschien had het Ernst geholpen.

Een echt gesprek

Soms wordt je verrast. Ik kreeg van een dierbaar iemand een link naar ‘Boscast‘; naar een interview met theatermaakster en actrice Julika Marijn. Wat een mooi en inspirerend gesprek. De adem, rust, de diepte,  de herinnering aan Etty Hillesum, het luisteren, de vragen, de echtheid.

bosomroep interview

Julika Marijn maakte al een aantal theatervoorstellingen over de binnenwereld van Etty Hillesum. De vrouw die terwijl het antisemitische geweld steeds groter werd en het leven van joden met de dag moeilijker, schrijft over het ideaal van geweldloosheid. Zelfs geconfronteerd met de nazi’s zegt zij dat er “geen atoompje haat aan de wereld mag worden toegevoegd”.

Sarah Marijnissen spreekt met haar over Etty’s (en Julika’s eigen) zoektocht naar de grondmelodie van het leven, een beweging van hoofd naar hart; over het belang van ‘verdriet onderdak verschaffen’ en over ‘vrije ruimte van de ziel’, die alles menselijk maakt. Julika Marijn schreef samen met Ton Jorna het boek Altijd Etty

 

De correspondent en de vliegtuigcrash MH17

Op 18 maart 2013 mocht Rob Wijnberg, oud-hoofdredacteur van nrc.next, zijn plannen onthullen bij De Wereld Draait Door. Er meldden zich snel meer dan 15.000 leden; de benodigde 900.000 euro was binnen. Vanaf 30 september 2013 verschenen de eerste artikelen. Het werd een internationaal voorbeeld. De Amerikaanse hoogleraar journalistiek Jay Rosen noemde het „de interessantste journalistieke start-up van 2013”. De correspondent overtreft steeds opnieuw mijn verwachtingen o.a. omdat het relevante vragen en overwegingen zet bij de waan van de dag. Rutger Bregman en Rob Wijnberg beschrijven prachtig mijn vage ongemakkelijke gevoel bij de berichtgeving over de vliegtuigcrash.

Rutger Bregman’s conclusie in ‘Treuren om de doden die op ons lijken :”Dit is de rangorde: familie, vrienden, collega’s, kennissen, landgenoten, westerlingen en dan pas de wereldbewoners ver weg, wiens taal we niet spreken en wiens leven we niet begrijpen. Het is niet iets om je schuldig over te voelen. Het maakt ons tot mens. We zijn geen machines voor wie ieder leven evenveel waard is. We maken onderscheid, geven betekenis en hechten ons aan wie naast ons staat. Het enige wat we misschien nog moeten leren is dit: die vreemde, daar in het puin van Gaza, in de fabrieken van Bangladesh of in de martelkamers van ISIS, lijkt meer op ons dan we zouden denken. Als we de vreemdeling leren kennen, zou hij misschien wel onze vriend of vriendin, geliefde of echtgenoot kunnen worden. En we zijn nu al met hem verbonden: wat wij doen in de supermarkt of aan de Zuidas heeft directe gevolgen voor hem, daar ver weg. En vice versa. Als de aanslag op vlucht MH17 iets duidelijk maakt, dan is het dat hún strijd, de oorlog in Oekraïne, ook de onze is. Wie het kleine wil beschermen, zal de oogkleppen voor het grote moeten afdoen.”

Afbeelding uit de Correspondent

Rob Wijnberg’s essentie in ‘de ongemakkelijke nationalisering van een catastrofe‘:”Maar hoe begrijpelijk ook, toch voel ik me al dagen ongemakkelijk bij de nationalisering van deze catastrofe. Het is ongemak dat ik ook onmiddellijk voelde toen ik de Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius direct na de aanslag hoorde zeggen: ‘Er waren heel veel passagiers aan boord. Helaas ook Fransen.’ Het deed me denken aan Rorty’s filosofische meesterwerk Contingentie, ironie en solidariteit. De titel vat in drie woorden de hoofdvraag van het boek samen: als onze moraal afhangt van de toevalligheid en particulariteit van onze sociale verbanden (contingentie), en we zijn ons bewust van die toevalligheid en particulariteit (ironie), hoe kunnen we dan ooit streven naar rechtvaardigheid in de universele zin des woords (solidariteit)? Zijn antwoord: door onze verbeeldingskracht in te zetten om onze medemenselijkheid te vergroten.”