Complexiteit

De samenleving is ingrijpend aan het veranderen. Veranderingen waarin de gewenste situatie zich vooraf helder laat definiëren en ook een tijdje stabiel blijft, doen zich steeds minder voor. lineariteit, voorspelbaarheid en maakbaarheid maken plaats voor improvisatie, co-creatie, delen en conversatie.

Over de grenzen van het bestaande, over de grenzen van overheid, bedrijven en instellingen (3-4-5 helix), over de grenzen van sectoren (multifunctioneel), over de grenzen van disciplines (multidisciplinair), over de grenzen van schalen (multilevel) en kanalen (multimedia, crossmedia). In dat complexe geheel stuurt interactie de resultaten meer dan actie, volgens hoogleraar bestuurskunde Geert Teisman. Of zoals Volberda aangeeft: investeringen in sociale innovatie (dynamisch managen, flexibel organiseren, slimmer werken) hebben een drie keer zo groot effect op innovatiesucces dan investeringen in technologische innovatie. Met andere woorden, 75% van het innovatiesucces wordt bepaald door sociale innovatie. Organisaties, door hun inherentie afsluitingsmechanisme, neigen dat te vergeten en focussen liever op het beheersbare, de plannen, projecten, systemen, de structuur, het “maakbare”.

Wat het nog lastiger maakt is dat in plannen en vergezichten vaak de taal van vernieuwing wordt gebruikt zonder dat dit echt vertaald wordt naar  leiderschap, mensen, middelen en processen. Want zeg nu zelf; welke organisatie is nu niet klantgericht (klant centraal, kind centraal, cliënt centraal, burger centraal), vraaggericht, innovatief, resultaatgericht, maatschappelijk verantwoord, 2.0/3.0, gericht op samenwerking enzovoorts? Zonder vertaling naar de dagelijke praktijk blijft dit vernieuwingsretoriek.