Paradigmashift en de aardappelbeweging

De maand september begon goed. Op zondagavond was de laatste aflevering van VPRO’s zomergasten. Gast was Daan Roosegaarde. Een 34 jarige social designer, artiest, innovator die het absoluut niet interessant vond hoe je hem zou willen noemen. “Dingen maken om vrij te zijn. En dromen, durven te dromen” Hij nam ons mee op reis in de nieuwe wereld begeleid door een verwonderde bezoeker van de oude planeet. Een reis langs het witte fietsenplan ,de geheime megapolis van de mierenkolonie  tot de geodetische koepel van “Bucky” Buckminster Fuller, en van zoiets alledaags als de roltrap tot Markus Kayser en 3D-printen met woestijnzand.

Markus Kayser- Solar Sinter ProjectMaandagavond in VPRO’s tegenlicht werd het nieuwe Griekse elan in beeld gebracht. Met nieuwe vormen van zelforganisatie en een uitgebreid commentaar van de auteur van de “economie van goed en kwaad”, Tomáš Sedlácek.

Shift happens en 42-en

Beide uitzendingen lieten er geen twijfel over bestaan. De oude wereld is aan het crashen. Voor Daan Roosegaarde een vanzelfsprekendheid die eigenlijk geen uitleg behoefde; Sedlácek plaatste het in perspectief. Wat leidde tot de crisis? de economie! Welke oplossing wordt voorgesteld? De economie! Wat was de oorzaak van de crisis? Overconsumptie! Wat is de oplossing die wordt voorgesteld? Overconsumptie! Denk nog even terug aan de recente oproep van Rutte om vooral auto’s en huizen te kopen. Kijk maar eens goed naar Japan is de aanbeveling van Sedlácek. Dat kan niet meer groeien. En in plaats van te relaxen en te zeggen “heerlijk we hebben alles al” maakt de wereld (de economie) dit tot een probleem.

Sedlacek auteur van de economie van goed en kwaadSedlácek noemt de economie de “ unorchestrated orchestrator” die je nooit aan het stuur moet zetten. En dat doen we wel. We behandelen economie als een exact mathematisch waardevrij systeem. Maar het is niet waardevrij; het zijn “verhalen, mythes, sprookjes voor volwassenen”. Sedlácek  verduidelijkte dit door verwijzing naar het boek/film “The hitchhikers guide to the Galaxy”. Een computer (deep thought) moet het antwoord calculeren op de ultieme vraag van het leven en het universum en komt na een lange periode tot het antwoord 42. De economie, zo zegt hij is vol van “42-en”; cijfers zonder context waarbij het zachte deel naar de rafelranden wordt geduwd om het hard te laten lijken. Cijfers zonder context zijn betekenisloos. Hij gelooft in een onzichtbare hand, maar zeker niet die van de economie alleen. Ligt er teveel nadruk op economie dan komt er flowerpower; teveel nadruk op bureaucratie dan staat Kafka op; na de hippies komt er weer een nieuw no-nonsense in een complexe dynamiek van maatschappij, politiek, kunst en literatuur en ja, ook economie.

Delen is het nieuwe hebben

“Delen is het nieuwe hebben” werd er enthousiast getweet, Daan Roosegaarde citerend. Verwijzend naar het nieuwe fenomeen van de “sharing economy” (of the peer-to peer economy, P2P-consumer to consumer economy, share economy, the mesh of the collaborative economy). Economische en sociale systemen die de gedeelde toegang tot goederen, diensten, data en talenten mogelijk maken. Het manifesteert zich in marktplaatsen, crowdfunding, crowdsourcing, platforms voor innovatie en cocreatie. De wereld van de netwerken en open source (Benkler) de alternatieve benaderingen zoals de videohit van  Annie Leonard in 2007 The Story of Stuff  ,een 20 minuten durende documentaire-animatiefilm die kritiek uit op het hyperconsumentisme en een pleidooi houdt voor duurzaamheid. Nieuwe modellen voor de ontwikkeling van rijkdom en sociale waarde door Rachel Botsman and Roo Rogers in What’s Mine is Yours (2010), en  Lisa Gansky in The Mesh: Why the Future of Business is Sharing.

De waarde van creativiteit en de kunsten

Daan Roosegaarde bij zomergastenTegen het eind van zomergasten sneerde Daan Roosegaarde, die verder niet sneerde, nog even naar het overheidsbeleid. Hij wordt door de overheid naar voren gehaald als het voorbeeld van een innovatieve jonge ondernemer terwijl diezelfde overheid afbreekt wat het voor hem mogelijk maakte dat te worden. Sadleck haalt uit naar de eenzijdige boodschap “Ben egoïstisch ben efficiënt, ben rationeel. De tijd heeft creators, delers en  Artiesten nodig: don’t  be rational, don/t be efficiënt and egoistic.

Terug naar Griekenland

We zagen in de documentaire wat in de media de  aardappelrevolutie en aardappelbeweging  wordt genoemd. Een waaier van initiatieven die de tussenhandel uitschakelen ( geen tussenhandel is de nieuwe merknaam aan het worden); de strijd van behoud voor cultureel erfgoed, burgers die het privatiseren van water willen tegengaan door zelf eigenaar te worden. De voorstellingen waarbij je kunt betalen met goederen die vervolgens weer bij kindertehuizen worden afgeleverd. Naomi Klein, auteur van de shockdoctrine, wordt als heldin verwelkomd. “Nee”, zei een van de activisten, “we willen niet terug naar de tijd van geleend geld, we willen een echt nieuw begin”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *